Mihailo V. Popović

TRI SLUČAJA ODNOSA EKONOMSKE NAUKE I DRUŠTVENE PRAKSE

APSTRAKT U članku se analizira odnos između delovanja ekonomskih zakona i načina na koji se oni “odražavaju” u ekonomskoj teoriji, s jedne strane, i kako ekonomska politika utiče na njihovo ispoljavanje, s druge strane. Razmatraju se tri glavna oblika ovih odnosa. Prvi se tiče situacija u kojima nosioci vlasti i ekonomisti kao naučnici biraju u ekonomskim teorijama i društvenim doktrinama samo ono što odgovara njihovim interesima, a ignorišu ili direktno osporavaju druge sadržaje u istim učenjima (primeri – selektivan odnos prema ekonomskoj teoriji Adama Smita i prema Marksovoj ekonomskoj koncepciji i njegovoj humanističkoj doktrini). U slučaju drugog oblika odnosa analiziraju se slučajevi u kojima političari, pa i sami ekonomisti prihvataju određena teorijska gledišta kao društveno korisna, upotrebljiva, iako su bila pogrešna u celini ili većim delom. Kao primeri društveno korisnih naučnih zabluda navode se Sejov zakon o odnosu ponude i potražnje i Marksovo teorijsko objašnjenje eksploatacije radnika u kapitalizmu. Treći način uzajamnog uticaja između ekonomske teorije, ekonomske politike i privredne prakse ispituje se u slučajevima većih ekonomskih kriza, i to prve od 1929-1932. godine, najveće u istoriji kapitalizma i druge koja se javila tokom 1970-tih godina.

KLJUČNE REČI društveni zakon, ekonomska teorija, ekonomska kriza.