Mirjana Jovanović

ZORAN PETRUŠIJEVIĆ ZOP, Slike

Galerija Narodnog muzeja, 19.10-17.11.2004.

 

Zoran Petrušijević je svojim novim ciklusom nastalim gotovo u jednom dahu za nepunih sedam meseci, isti a ipak drugačiji - ovog puta po temi, započeo univerzalno putovanje u potrazi za suštinom postojanja.

Tema je vizantijska crtkva, Sv.Đorđa u Starom Nagoričanu, koja opstaje u svim vremenima i van vremena, neokaljana u svom postojanju i čista pred nebom i pred ljudima.

Arhitektura nije dominantna sama po sebi već predstavlja podrstrek za likovnu igru zasnovanu na apstraktno shvaćenim kompozicionim celinama. Stvarajući atmosferu osobenulirskom prostoruproisteklu iz tradicije srpskog srednjovekovnog sa prepoznatljivom hrišćanskom simbolikom Zoran Petrušijević razvija preprostavke sopstvene likovnosti, ovaploćenja kroz svet emocija i boju kao osnovu sredstva izraza. Nastoji da svoja emotivna stanja, bujicu misli i raspoloženja pretoči u vizuelnu formu, da identifikuje svoj slikarski gest sa svojim senzibilnim odnosom prema predlošku.

Temperamentan stvaralački duh podstaknut snažnim unutrašnjim doživljajem nije dopustio potpuno predavanje slike zahtevima klasične geometrijske apstrakcije. Slike Zorana Petrušijevića deluju kao isečak stvarnosti, njegove stvarnosti koja se odupire neminovnom činu prolaznosti. On se kreće stazama sagledavanja sebe samog kroz razumevanje stečenog iskustva i ovladavanje jezikom imaginacije. Te staze se granaju, račvaju se šire i na svojim ograncima uzdižu arhitektonske kulise crkve Staroga Nagoričana, a kada se dodirnu i nenadano ukrste na mestu susticanja nastaju boje i svetlosti umetničkog uma u kome se ogleda esencija stvaralačkog subjekta.

Ovaj ciklus metaforično predstavlja putovanje čoveka koji na životnoj kružnici bez vrata i prozora traži pukotine da bi kroz njih izašao i zabeležio što brže onaj ozareni trenutak u kome je uspeo da dotakne stepen vlastitosti.

Odgovoran samom sebi, u isto vreme i pratilac i tumač svoje subjektivnosti nedosledan u doslednosti da se približi suštini svog bića, on često menja svoja unutrašnja viđenja.

Stalnom samospoznajom uspinje se korenskom vertikalom do sakralnih spomenika srpske duhovnosti ili prodire kroz slojevite naslage vremena gde nailazi na fragmente, kao rečite tragove emocija i beskrajne tuge umetnika za onim dimenzijama ljudskosti koje su samo njemu poznate.

Putujući hodnicima svesnog i lagumima podsvesnog iznedrio je otkrićezaklonjene realnostigde se opet samo naslućuje prigušena istina.

Petrušijević se štiti kulisama crkve koju katkad zamenjuju široke, apstarhovane površine razvijenih srednjovekovnih svitaka, nebeskog svoda, krst ili figura razapetog Hrista koji emanira telesnu svetlost poput svetlosti zvezda na nebeskom svodu.

Zadržavajući privilegiju večnog detinjstva - da se igra, Zoran Petrušijević se kreće po području nemoguće mogućnosti, prepliće delove realnog i izmišljenog uz pomoć gipkog kretanja linija u arabesku neočekivanih unutrašnjih viđenja, proširenu slojevima boja, nadograđenu svetlošću. Vezan za svoja ponorna osećanja, mračna i osvetljena baš kao i njegove slike, slika onako kako oseća i oseća kao što slika.

Kompoziciju gradi lišenu dubine, formira je u jednu ravan baš kao što izgledaju freske, murali, vitraži. Linijska nervatura se manifestuje kao tamna ili svetla mreža na svetlo-tamnoj pozadini.

Slike su rađene toplim koloritom, najčešće oranž, oker, plave, ljubičaste. Petrušijevićev crtež je škrt, sveden na uspostavljanje tamnih odnosa u tkivu slike, nosilac je bojenog sloja a ponekad učestvuje u završnoj intervenciji u hromatskoj strukturi pojačavajući ili smirujući ekspresiju iskaza.

Boja se nikada nekontrolisano ne prostire po površini slike. Čak i onda kada je intenzivna ona poseduje primerenu ograničenost prostiranja proizišlu iz preklapanja ili dodirivanja sa drugom hromatskom površinom, iz omeđenosti crtežom, ili pak usamljenosti koju hromatska struktura dobija sa velikim bojenim površinama.

Dela Zorana Petrušijevića mogu izazvati različite asocijacije zavisno od unutrašnjeg habitusa posmatrača. Ta ogromna količina tame koja se razliva po nekim od platna nije tu da pokaže tamnu dimenziju življenja već da podstakne gledaoca na razmišljanje da postoji svetlija strana života i da njena vrednost i veličina proizilazi baš iz te tame.

Na tim obojenim površinama, usamljenim poput kakvog ostvra, prostranom poput nebeskog svoda, Zoran Petrušijević gradi svoj stav, svoje pristajanje i nepristajanje na vremenom ograničen svet u kome živi.

Posle ovog cilusa stiče se utisak da Zoran Petrušijević slika kao što diše, diše kao što slika, kao što živi.