Sreto Bošnjak

LASLO KOLAR

Galerija NU Braća Stamenković

 

Mora se priznati da nije nimalo jednostavno otpočinjati slikarsku karijeru, makar ona bila i neobavezna u odnosu na samu profesiju, u vreme ozbiljne krize gotovo svih klasičnih likovnih postulata. Slika kao tradicionalna likovna vrednost, da bi opstala u vremenu velikih sumnji i preispitivanja svih istorijskih ideala, mora se pre svega osloniti na ljubav slikara i njegovu veru u mogućnost stalnog obnavljanja čovekove potrebe za lepim.

Sa takvim razlozima ulazi u svet slikarske umetnosti i Laslo Kolar, čovek nebeskog iskustva i velikih ljudskih rizika. Ljubav prema likovnoj umetnosti (prema samom njenom jeziku i smisaonoj dimenziji tog jezika) prati Kolara od ranog detinjstva i on danas raspolaže sa značajnim likovnim iskustvom koje mu pomaže da žudnja za slikom i slikanjem preobrazi u sam čin i delo.

Pored slikarskih tehnika (pastel, ulje na platnu), Kolar nosi i zavidan crtački potencijal, smisao za funkcionalnu liniju, kontrast i celovit obuhvat forme. Njegov osnovni tematski krug je doživljaj prirode (sveta prirode) i u tom svetu on otkriva duboke razloge da se preda magiji slikanja. Razapet je između dva tehnološka principa – analitićkog i sintetićkog: prvi je znak velike ljubavi prema samom činu slikanja, kada su potezi četke natopljeni bojom i igra svetlosti i prostora vidljivi kao zasebne likovne – jezičke činjenice. Drugi, sintetički princip,, vodi od ljubavi prma slikanju ka intuiciji celovite slike. Zato u njegovom postupku nema naivističkog ulepšavanja prizora, ni one kvazipoetske atmosfere koja koja slikani prizor (scenu) približava kiču.

U ćemu se ogleda slikarska darovitost Lasla Kolara?

Pre svega u sposobnosti da se jezikom slike (svaki njegov deo) dovede do same same granice izražajnosti: da boja bude puna i zvučna, utišana ili raskošna, sama sebi dovoljna i onda kada je u funkciji prepoznavanja nekog realnog oblika; da crtež brani svoj vlastiti ritam linijom, tačnom i sigurnom, čak i onda kada je gotovo nevidljiv, u senci drugih elemenata jezika.. Tako se i dešava onaj čudesni „iskorak“ prirode iz svog svakodnevlja, kada svetlost preobrazi ceo motiv u neki ćarobni, nesvakidašnji prizor. Zato i nije neobično što se odabrani motiv prirode (obala reke, drveće, široko polje, voda ili nebo, daleki horizonti sa blistavim vrhovima planina) u njegovoj interpretaciji preobražava u metaforu duboke nostalgije za poetskim doživljajem sveta.

Zbog svega toga veoma je logična i stilska odrednica Kolarove slike: ona je klasični figuracijski sklop, bez ikakvih direktnih aluzija na istorijske stilove. Ni u slikarskom rukopisu Kolara nema direktnih analogija sa poznatim jezičkim modelima, mada ima dodira sa iskustvima velikih znalaca klasične slikarske veštine.

Kolar želi da slika bude lepa, prijatna za oko, ali i da gledaoca prožme iznutra, da u njmu probudi doživljaj sveopšte harmonije, mira i čistote. Za takvu sliku su prostor, boja i ritam – u apsolutnoj dominaciji svetlosti, adekvatni jezički elementi kojima se lako miri vanjska priroda sveta i unutrašnja priroda slikara. Laslo Kolar oseća, da ponovimo to još jednom, da boja nije samo obojenost oblika ili vizuelna dominanta prostora, da je ona kvalitet osnovne strukture slike, razume se – kada je boja zrela i slobodna. Tu je i začetak onog procesa u slikarstvu kojim se uočena i doživljena priroda objektivnog sveta približavaju u samu prirodu slike. Na tom putu Kolar će još dugo istrajavati u pratnji svoje darovitosti koja je evidentna.